Nghe thì rất thuận: vườn có hoa cho ong ăn, ong thụ phấn lại cho vườn. Nhiều nơi ở Cần Thơ đang làm vậy.
Nhưng có mấy chỗ xung đột mà nếu không giải quyết thì cả hai bên đều thiệt.
Ong dú thụ phấn tốt cho nhiều loại cây, nhất là cây có hoa nhỏ. Với vườn cây ăn trái thì đây là lợi ích thật, không liên quan tới mật.
Ngược lại vườn cho ong nguồn hoa theo mùa. Ở Cần Thơ thì nhãn và chôm chôm vào khoảng tháng 3 đến tháng 5 là đợt lớn nhất.
Ngoài ra vườn còn cho bóng mát và chắn gió, hai thứ mà đặt tổ ngoài trống không có.
Với người đã có vườn thì không mất thêm chi phí đất.
Cần nhìn thẳng trước khi bắt đầu.
| Xung đột | Vì sao | Cách dung hoà |
|---|---|---|
| Phun thuốc | độ ẩm cao làm thùng dễ mốc, sáp mềm, phấn dự trữ hỏng nhanh | Tách khu tổ, đổi cách phun |
| Dọn cỏ dưới tán | Mất nguồn nền của đàn | Giữ vài vạt có chủ đích |
| Cây rụng lá, đọng nước | Ẩm quanh chân thùng | Kê cao, quét dọn |
| Cành lá chạm thùng | Thành cầu cho kiến | Cắt tỉa định kỳ |
| Tán quá dày | Thiếu nắng sáng | Đặt tổ ở mép tán |
| Người ra vào chăm vườn | Xáo trộn đàn | Đặt tổ lệch lối đi chính |
Đây là xung đột nặng nhất và không tránh được hoàn toàn.
Ong dú bay quanh quẩn vài trăm mét, gần như trùng khít khu vườn. Vườn phun là gần như toàn bộ vùng kiếm ăn bị phủ.
Nếu vườn là của mình thì điều chỉnh được: phun sau khi ong đã về, chọn nhóm thuốc ít hại, phun cục bộ chỗ có sâu bệnh thay vì phun tràn.
Nếu vườn lân cận phun thì phải tách khu nuôi ra, đặt về phía có cây tự nhiên. Ở Cần Thơ, cách người ta hay làm là đặt tổ trong vườn cây ăn trái, kê cao trên trụ hoặc treo dưới mái hiên.
Đây là hiểu lầm phổ biến. Vườn cây ăn trái nhìn nhiều cây nhưng chỉ cho hoa vài tuần trong năm.
Còn lại cả năm đàn vẫn phải dựa vào lớp hoa dại và cây bụi. Mà vườn được chăm kỹ thì lớp đó thường bị dọn sạch.
Kết quả là vườn rộng mà đàn vẫn đói vào tháng 2 và tháng 3.
Cách xử lý: giữ vài vạt cỏ ở góc vườn và bờ rào, trồng thêm cây nở lệch mùa với nhãn và chôm chôm.
Đặt tổ ở mép vườn thay vì giữa vườn. Vừa có nắng sáng vừa xa khu phun thuốc nhất.
Chọn phía có hàng cây tự nhiên hoặc bờ rào nhiều cây bụi làm nguồn nền.
Kê ít nhất một mét hai vì mùa nước lên nhanh theo đặc thù Cần Thơ.
Chừa lối đi riêng để chăm tổ, không đi chung lối vận chuyển nông sản.
Chúng thụ phấn tốt cho nhiều loại cây. Mức tác động tuỳ loại cây và tuỳ mật độ ong trong vùng.
Khó nếu phun thường xuyên. Phải tách khu nuôi hoặc đổi cách phun.
Tuỳ nguồn hoa quanh đó, không tuỳ diện tích vườn. Đi một vòng bán kính bốn trăm mét để ước lượng.
Ở Cần Thơ thì nhãn và chôm chôm cho đợt lớn. Nhưng nguồn nền vẫn là lớp hoa dại.
Nên hỏi lịch phun thuốc của vườn kế bên. Nhiều người sẵn sàng báo trước.
Cùng một loài ong nhưng mỗi vùng lại có cách nuôi riêng. Những mô hình đang chạy được ở Cần Thơ và lý do chúng hình thành như vậy.
Mô hình nhỏ nhất và cũng phổ biến nhất. Cách bố trí, số tổ hợp lý và những điều cần biết khi nuôi ngay trong sân nhà ở Cần Thơ.
Con số phụ thuộc nguồn hoa quanh nhà và thời gian mình có, không phụ thuộc diện tích đất. Cách tự ước lượng cho đúng vườn nhà ở Cần Thơ.
Liệt kê các khoản phải chi khi bắt đầu, khoản nào bắt buộc và khoản nào có thể tự làm hoặc hoãn lại, tính theo điều kiện thực tế ở Cần Thơ.
Đặt tổ ở đâu, cách nhau bao xa, hướng cửa quay về phía nào. Những nguyên tắc bố trí khu nuôi ong dú cho vườn nhà tại Cần Thơ.
Ba vấn đề đặc thù của Cần Thơ và cách người nuôi tại chỗ đang xử lý. Biết trước thì chuẩn bị được, thay vì mất đàn rồi mới hiểu ra.
Nuôi ong dú tại Cần Thơ: trung tâm đồng bằng sông Cửu Long, kênh rạch dày, độ ẩm rất cao, vườn cây ăn trái quanh năm có hoa. Thách thức: ẩm mốc thùng, kiến và mối, mùa nước tháng 9–11.