Biết trước tháng nào có hoa, tháng nào trống thì mọi việc khác đều dễ hơn: khi nào tách, khi nào thu mật, khi nào chỉ nên để yên.
Đây là lịch của Cần Thơ, nơi kênh rạch chằng chịt, vườn cây ăn trái liền thửa, mùa nước từ tháng 9 đến tháng 11.
Cần Thơ có mùa mưa tháng 5 đến tháng 11 và mùa khô tháng 12 đến tháng 4. Nhưng nhịp hoa không trùng khít nhịp mưa.
Đầu mùa mưa là lúc bùng nổ: cỏ dại, cây bụi, hoa vườn cùng nở. Cuối mùa mưa vẫn còn đều.
Sang mùa khô thì tuỳ nơi. Chỗ có nhãn và chôm chôm thì còn, chỗ trồng thuần một loại cây thì gần như trắng.
Dùng cho Cần Thơ, có thể lệch vài tuần tuỳ năm.
| Giai đoạn | Nguồn hoa | Đàn ong | Việc nên làm |
|---|---|---|---|
| Đầu mùa mưa | Cỏ dại, cây bụi bung lên | Hồi nhanh | Kiểm tra, gia cố |
| Giữa mùa mưa | bưởi, sầu riêng, hoa dại | Lên mạnh nhất | Tách đàn |
| Cuối mùa mưa | Thưa dần | Dự trữ dày | Thu mật |
| Đầu mùa khô | dừa nếu có | Ổn định | Chống kiến, che nắng |
| nhãn và chôm chôm vào khoảng tháng 3 đến tháng 5 | Đợt rộ lớn | Tích nhanh | Để yên, chuẩn bị trước |
| tháng 2 và tháng 3 | Rất ít | Ăn vào dự trữ | Không đụng tới đàn |
Ở Cần Thơ, quãng đáng lo là tháng 2 và tháng 3, khi nắng gắt, kênh rạch cạn, vườn cây chưa vào vụ hoa mới.
Đàn không chết nhưng chững lại. Chúa giảm đẻ, quân hao dần, dự trữ vơi.
Đây là lúc nhiều người sốt ruột nên mở thùng kiểm tra liên tục, càng làm đàn đuối thêm.
Việc đúng là để yên và bảo đảm chống kiến, vì đây cũng là mùa kiến hoạt động mạnh nhất do nguồn ăn ngoài tự nhiên cạn.
Cách bền nhất là trồng cây nở lệch mùa quanh khu đặt tổ.
Ưu tiên loại chịu được điều kiện của Cần Thơ và nở đúng vào tháng 2 và tháng 3.
Không cần diện tích lớn. Một dải vài chục mét vuông quanh khu tổ đã đỡ được nhiều.
Cho ăn bổ sung chỉ là chữa cháy. Nếu năm nào cũng phải cho ăn thì vấn đề nằm ở nguồn hoa chứ không ở đàn.
Bảng trên là khung chung. Vườn nhà anh có thể lệch cả tháng so với vùng.
Ghi mỗi tuần một dòng trong một năm là có lịch riêng. Ghi hai năm là thấy được năm nào lệch vì lý do gì.
Đây là thứ đáng làm nhất trong năm đầu nuôi ong, vì nó quyết định mọi việc về sau.
Cách ghi gọn nhất là dùng luôn cuốn sổ theo dõi tổ. Mỗi tuần thêm một dòng ở cuối trang: tuần này cây gì nở, phấn về màu gì. Không mất thêm thời gian mà cuối năm có đủ dữ liệu để dựng lịch riêng cho vườn nhà.
Thường vài tuần tới vài tháng, tập trung vào tháng 2 và tháng 3. Năm khô kéo dài thì lâu hơn.
Với ong dú thì thường không đáng. Chúng bay hẹp, quen chỗ, dời đi dời lại dễ suy.
Cây thân thảo vài tháng, cây lâu năm vài năm. Nên trồng cả hai loại cùng lúc.
Để ý nụ trên cây quanh nhà, và ghi lại mốc từ những năm trước.
Nên đợi cuối mùa, khi mật đã già trong bọng và đàn đã tích đủ dự trữ.
Đàn ong dú ở Cần Thơ sống nhờ những nguồn nào, cây nào cho đợt rộ lớn trong năm và cây nào giữ nguồn nền quanh năm cho đàn không đứt bữa.
Danh sách cây hợp thổ nhưỡng Cần Thơ, nở lệch mùa nhau để lấp quãng tháng 2 và tháng 3. Kèm cách bố trí và gợi ý bắt đầu từ đâu cho vườn nhà.
Lớp cỏ dại ai cũng muốn dọn lại là thứ nuôi đàn suốt những tháng không có gì khác. Cách giữ có chọn lọc mà vườn vẫn gọn ở Cần Thơ.
Ong dú kiếm ăn trong bán kính vài trăm mét nên vườn lân cận quyết định rất nhiều. Những rủi ro thường gặp và cách xử lý tại Cần Thơ.
Mỗi vùng có quãng giáp hạt riêng, ở Cần Thơ là tháng 2 và tháng 3. Dấu hiệu nhận biết sớm và cách chuẩn bị từ mùa trước cho đàn qua được.
Nguồn hoa quyết định màu, vị và hương của mật. Đặc điểm riêng của mật thu tại Cần Thơ và cách nói với khách sao cho đúng và dễ hiểu.
Nuôi ong dú tại Cần Thơ: trung tâm đồng bằng sông Cửu Long, kênh rạch dày, độ ẩm rất cao, vườn cây ăn trái quanh năm có hoa. Thách thức: ẩm mốc thùng, kiến và mối, mùa nước tháng 9–11.