Người mới nuôi ong dú ở Cần Thơ thường áp nguyên cách làm đọc được trên mạng, phần lớn viết cho vùng khác. Rồi thắc mắc vì sao đàn không lên như mô tả.
Khí hậu ở đây nóng ẩm quanh năm, biên độ nhiệt ngày đêm nhỏ. Riêng điều đó đã đủ làm mọi thứ khác đi.
Cần Thơ thuộc đồng bằng sông Cửu Long, khí hậu nóng ẩm quanh năm, biên độ nhiệt ngày đêm nhỏ. Độ ẩm rất cao, thường trên 80% suốt mùa mưa.
Mùa mưa kéo dài tháng 5 đến tháng 11, mùa khô tháng 12 đến tháng 4. Nhịp này quyết định gần như mọi việc trong năm của người nuôi ong.
Một đặc điểm nữa cần nhớ: kênh rạch chằng chịt, vườn cây ăn trái liền thửa, mùa nước từ tháng 9 đến tháng 11. Đây là thứ khiến cách nuôi ở Cần Thơ không giống các vùng khác, dù cùng một loài ong.
Bảng dưới là nhịp chung ở Cần Thơ. Năm nào thời tiết bất thường thì xê dịch, nhưng khuôn thì ổn định.
| Giai đoạn | Tình hình | Đàn ong | Việc nên làm |
|---|---|---|---|
| tháng 5 đến tháng 11 | Mưa đều, hoa nhiều | Lên nhanh nhất | Tách đàn, để đàn tích trữ |
| Cuối mùa mưa | Hoa thưa dần | Dự trữ dày | Thu mật đợt chính |
| tháng 12 đến tháng 4 | Khô, ít hoa | Ăn vào dự trữ | Để yên, chống kiến |
| tháng 2 và tháng 3 | nắng gắt, kênh rạch cạn, vườn cây chưa vào vụ hoa mới | Khó khăn nhất | Không tách, không thu |
| nhãn và chôm chôm vào khoảng tháng 3 đến tháng 5 | Đợt hoa lớn | Tích mật nhanh | Chuẩn bị trước một tháng |
Ở Cần Thơ, quãng đáng lo là tháng 2 và tháng 3. Lý do: nắng gắt, kênh rạch cạn, vườn cây chưa vào vụ hoa mới.
Trong quãng này đàn sống bằng phần đã tích từ trước. Chúa giảm đẻ, quân hao dần, hoạt động ở cửa tổ thưa hẳn.
Nhiều người thấy vậy tưởng đàn bệnh nên mở thùng kiểm tra liên tục. Càng mở đàn càng đuối, vì mỗi lần mở là một lần đàn phải trám lại và điều hoà lại nhiệt độ.
Việc đúng là để yên, chỉ nhìn cửa tổ và bảo đảm chống kiến.
Thứ nhất, độ ẩm cao làm thùng dễ mốc, sáp mềm, phấn dự trữ hỏng nhanh.
Thứ hai, mùa nước tháng 9 đến tháng 11 làm nhiều vườn ngập, phải kê thùng cao.
Thứ ba, kiến và mối phát triển mạnh quanh năm do đất ẩm.
Ba thứ này không gặp cùng lúc ở mọi vùng, nên người nuôi ở Cần Thơ phải điều chỉnh riêng chứ không áp nguyên hướng dẫn chung. Cách phổ biến ở đây là đặt tổ trong vườn cây ăn trái, kê cao trên trụ hoặc treo dưới mái hiên.
Chỗ đặt tổ nên kê ít nhất một mét hai vì mùa nước lên nhanh. Chọn nơi có nắng buổi sáng và được che phần chiều.
Lịch tách đàn bám theo mùa mưa tháng 5 đến tháng 11, tránh tách sát tháng 2 và tháng 3.
Thu mật vào cuối mùa mưa, chừa lại phần dự trữ đủ cho đàn qua mùa khô. Đây là điểm quan trọng nhất và cũng hay bị bỏ qua nhất.
Trồng bổ sung vài vạt hoa chịu hạn quanh khu đặt tổ để lấp quãng thiếu.
kênh rạch chằng chịt, vườn cây ăn trái liền thửa, mùa nước từ tháng 9 đến tháng 11 Vì vậy nuôi được nhưng phải điều chỉnh, không thể làm y như vùng khác. Người nuôi ở đây thường đặt tổ trong vườn cây ăn trái, kê cao trên trụ hoặc treo dưới mái hiên.
tháng 2 và tháng 3, do nắng gắt, kênh rạch cạn, vườn cây chưa vào vụ hoa mới. Trong quãng này việc tốt nhất là để yên cho đàn.
Đợt lớn nhất thường là nhãn và chôm chôm vào khoảng tháng 3 đến tháng 5. Ngoài ra còn nguồn nền từ nhãn, chôm chôm và lớp hoa dại quanh vườn.
Mật ở đây màu nhạt, hương trái cây, loãng hơn mật vùng khô. Đó là do nguồn hoa của vùng chứ không phải do giống ong khác nhau.
Khoảng ít nhất một mét hai vì mùa nước lên nhanh. Con số này tính theo đặc thù của vùng chứ không có mức chung cho mọi nơi.
Hướng dẫn chung trên mạng phần lớn viết cho vùng khác. Những chỗ cần sửa lại khi áp dụng vào điều kiện thực tế của Cần Thơ và miền Tây.
Tháng nào nên tách đàn, tháng nào thu mật, tháng nào chỉ nên để yên cho đàn. Lịch cả năm dành cho người nuôi ong dú tại Cần Thơ.
Mùa khô ở Cần Thơ kéo dài tháng 12 đến tháng 4 và là phép thử với mọi đàn. Những gì đàn cần và những gì người nuôi nên tránh trong quãng này.
Mùa mưa Cần Thơ vừa là cơ hội vừa là rủi ro. Danh sách việc cần làm trước khi mưa lớn, để đàn tận dụng được mùa hoa mà không mất tổ vì đổ hay ẩm.
Ong dú chịu được khoảng nhiệt nào và độ ẩm bao nhiêu là quá cao. Đối chiếu với điều kiện thực tế ở Cần Thơ để biết khi nào thật sự cần can thiệp.
Mưa lớn, gió mạnh, nắng hạn kéo dài đều có thể làm mất đàn trong một đêm. Cách phòng trước và xử lý sau ở điều kiện Cần Thơ.
Nuôi ong dú tại Cần Thơ: trung tâm đồng bằng sông Cửu Long, kênh rạch dày, độ ẩm rất cao, vườn cây ăn trái quanh năm có hoa. Thách thức: ẩm mốc thùng, kiến và mối, mùa nước tháng 9–11.